Artykuły i informacje z całego świata dotyczące m.in. zdrowia kobiet, rodziny, ochrony życia ludzkiego.
środa, 12 września 2012
Najpierw in vitro, potem aborcja
Jak informuje Gazeta Wyborcza, Włoszka, matka dziewczynki chorej na mukowiscydozę, gdy ponownie zaszła w ciążę i okazało się, że dziecko jest dotknięte mukowiscydozą - dokonała aborcji. Para, która chciała dalej starać się o dzieci - uznała, że jedynym wyjściem jest in vitro.
Więcej w artykule: In vitro, gdy dziecku grozi choroba genetyczna? Trybunał mówi: tak, wyborcza.pl, 28.08.2012
Zobacz też: Po in vitro - aborcja, rp.pl, 08.06.2010
poniedziałek, 27 sierpnia 2012
Wywiad na temat in vitro z prof.Gadzinowskim
poniedziałek, 7 maja 2012
Nagrania wykładów z konferencji "Ratujmy życie - wspierajmy rodzicielstwo"
Nagrania można odsłuchać dzięki pracy redaktorów stołecznego miesięcznika "Dziecko w mieście".
KLIKNIJ ABY ODSŁUCHAĆ
środa, 15 lutego 2012
Wzrost ryzyka zakrzepicy po in vitro
W pierwszym trymestrze ciąży powstałej w wyniku sztucznego zapłod
nienia (in vitro, IVF) wzrasta ryzyko wystąpienia żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej. Szczególnie dotyczy to sytuacji tzw. zespołu hiperstymulacji jajników, ciężkiego powikłania występującego po stymulacji jajeczkowania.
Zespół szwedzkich naukowców prowadził badania nad wzrostem ryzyka i częstością występowania żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej w odniesieniu do sztucznego zapłodnienia. Specjalistów interesowały przede wszystkim przypadki zespołu hiperstymulacji jajników (OHSS). Badania prowadzili naukowcy ze Szpitala Uniwersyteckiego Karolinska w Sztokholmie oraz szwedzkiej Narodowej Rady Zdrowia i Opieki Społecznej.
Specjaliści przeanalizowali karty przebiegu ciąży wszystkich kobiet, które urodziły dziecko w Szwecji latach 1999-2008; w sumie - 964,5 tys. kart. Poszukiwano przypadków wystąpienia zakrzepicy. Następnie analizowano częstość występowania choroby u kobiet, które poddały się sztucznemu zapłodnieniu w porównaniu z zachorowaniem kobiet, które poczęły naturalnie.
W rezultacie badań ustalono, że w grupie kobiet poddanych sztucznemu zapłodnieniu wystąpił 10-krotny wzrost ryzyka zakrzepicy w pierwszym trymestrze ciąży w porównaniu z populacją kobiet, które poczęły naturalnie. W przypadku wystąpienia zespołu hiperstymulacji jajników dochodziło nawet do 100-krotnego wzrostu ryzyka zakrzepicy w pierwszym trymestrze ciąży. Żylną chorobę zakrzepowo-zatorową najczęściej diagnozowano około 60. dnia ciąży.
Określenie żylna choroba zakrzepowo-zatorowa obejmuje przypadki występowania zakrzepicy żył głębokich i zatorowości płucnej.
Źródło: HLI, 14.02.2012
Materiał źródłowy:
czwartek, 9 lutego 2012
Twój czas, Twój wybór - NaProTechnologia

W czwartek 16 lutego o godz. 19.00 kolejne spotkanie z cyklu "Twój czas, Twój wybór" poświęconego tematom Cywilizacji Życia.
Temat najbliższego spotkania: NaProTechnology- leczenie niepłodności naiwne czy skuteczne.
W Klubie Młodzieżowym aROMAt gościć będziemy Małgorzatę Mąsiorską oraz lek. Natalię Suszczewicz - instruktorki Creighton Model System, narzędzia NaProTechnology, które opowiedzą o realnej skuteczności NaProTechnology oraz związanych z tym szans dla par niepłodnych na poczęcie dziecka bez uciekania się do procedur In Vitro.
Miejsce spotkania: Klub młodzieżowy aROMAt, ul. Nowogrodzka 49, Warszawa
środa, 1 lutego 2012
Bioetyka w pigułce dla każdego - polecamy książkę

Zachęcamy do zapoznania się z książką wydaną w roku 2011, autorstwa Michele Aramini pt."Bioetyka dla wszystkich". Jest to napisana przystępnym językiem książka, będąca usystematyzowanym opracowaniem najważniejszych zagadnień bioetyki.
Zagadnienia poruszone przez autora to: in vitro, przeszczepy narządów, inżynieria genetyczna, aborcja, klonowanie, eutanazja oraz komórki macierzyste.
"Bioetyka dla wszystkich" jest przystępnym przewodnikiem, dla wszystkich, którzy chcą zrozumieć istotę wymienionych zagadnień oraz to jakie niosą konsekwencje.
Książka dostępna jest także w księgarniach internetowych
wtorek, 10 stycznia 2012
"Twój czas ,Twój wybór" - o in vitro już 12 stycznia

w czwartek, 12 stycznia o godz. 19.00 w Klubie Młodzieżowym aROMAt
w centrum Warszawy (ul. Nowogrodzka 49).
Będzie to inauguracja całego cyklu wydarzeń pod wspólną nazwą
'Twój Czas, Twój Wybór'
poświęconych aktualnym tematom społecznym i bioetycznym.
Spotkanie na temat In Vitro poprowadzą lekarki: Ewa Prokop (MaterCare Polska), Natalia Suszczewicz (instruktor modelu Creightona FCP). Gościem spotkania będzie również Mariusz Dzierżawski z Fundacji PRO, który zabierze głos na temat opinii publicznej dotyczącej In Vitro, jej przyczyn oraz możliwości kształtowania.
Organizatorem cyklu jest Katolickie Stowarzyszenie Młodzieży Archidiecezji Warszawskiej.
Spotkaniu patronują: ASK Soli Deo, Mater Care Polska, Stowarzyszenie KoLiber, Polskie Stowarzyszenie Nauczycieli Naturalnego Planowania Rodziny, Poradnia Ecolife, Chrześcijańskie Granie, Radio Warszawa, Radio Niepokalanów, Gość Niedzielny, Niedziela, Idziemy, Goniec Wolności, Duchowy.pl, Deon.pl, Wiara.pl, Adonai.pl, Ichtis, dlaStudenta.pl, eSerwis.info, Stolica24.eu, Christianitas.pl, Tezeusz.
środa, 28 września 2011
NaPro kontra in vitro - po debacie w Poznaniu
Debata poznańska nie tylko po raz kolejny wyostrzyła różnice w ideologii, jaką niesie program in vitro i leczenie na drodze naprotechnologii, ale dowiodła, że propagatorzy sztucznej metody prokreacji nie podejmują żadnego wysiłku, by bezpłodność leczyć. Co więcej, przyznają, że metoda jest inwazyjna. Szamatowicz przyznał, że spośród zamrażanych embrionów ludzkich otrzymanych metodą in vitro, 80 proc. po rozmrożeniu ginie. Opowiedział także, że by podać nasienie drogą inseminacji do szyjki macicy, przedtem trzeba je wypłukać. A to także inwazyjna ingerencja w materiał genetyczny.
Więcej w artykule: Napro kontra in vitro, Szamatowicz kontra Hilgers, GN, 23.09.2011r.
Zobacz też: Najskuteczniejsza na bezpłodność - Naprotechnologia!
czwartek, 22 września 2011
ON LINE Transmisja wystąpień prof.Hilgersa w Poznaniu
Jutro zapraszamy na obejrzenie debaty Prof.Hilgersa, twórcy NaProTechnologii z prof.Szamatowiczem, propagatorem in vitro w Polsce.
wtorek, 17 maja 2011
Ciekawe artykuły w "Gościu Niedzielnym"
"Napro lepsze od in vitro" - Naprotechnologia jako metoda leczenia niepłodności jest lepsza niż in vitro.Najlepiej potrafi to ocenić ktoś, kto wykonywał i zabiegi in vitro, i prowadził leczenie naprotechnologiczne.
"Człowiek pod lupą" - Tadeusz Różewicz pisał przed laty, że człowiek jest ssakiem, który może rozmnażać się bez miłości, żyć bez wiary i umierać bez nadziei. O tym, że perspektywy ludzkie są jednak znacznie mniej pesymistyczne, przekonuje „IMAGO” – dwumiesięcznik Fundacji Pro Humana Vita.
czwartek, 5 maja 2011
Konferencja In vitro, naprotechnologia i inne metody - Kraków 19 maja

Serdecznie zapraszamy na konferencjęTermin: 19.05.2011 godz 18.30 Miejsce: Collegium Novum UJ ul. Gołębia 24 sala nr 52
Przez Polskę przeszła fala medialna dotycząca in vitro, wywołując zaciętą dyskusję. Praktycznie niezauważona przez media, do naszego kraju zawitała
naprotechnologia – czyli metoda naturalnego wspomagania rozrodu.
Pierwszym z nich jest dr Jarosław
Janeczko, będący pracownikiem kliniki Centrum In Vitro w Krakowie. Drugim gościem
jest dr Maciej Barczentewicz, Prezes Fundacji Instytut Leczenia Niepłodności Małżeńskiej
im. Jana Pawła II oraz pracownik Przychodni Specjalistycznej „Macierzyństwo i Życie” w
Lublinie.
Gościom zostaną zadane pytania związane z obiema metodami, tak, aby ekspert w
danej dziedzinie mógł się wypowiedzieć. Kategoriami, jakie zostały przyjęte w kierowaniu się
przy wyborze pytań, były: metoda i jej przebieg, koszty, statystki związane z metodą, opieka
psychologiczna nad pacjentką oraz kwestie etyczne.
Jak wcześniej wspomniano, naszym celem jest uświadomienie uczestników, że in vitro nie jest jedyną alternatywą dostępna na rynku oraz, przybliżyć obie metody przede wszystkim od strony praktycznej. Pragniemy pokazać na czym polega każda z metod i jakie się z nią wiążą konsekwencje.
Źródło: Studenci dla Rzeczypospolitej
Spotkanie na temat NaProTechnology - 12 maja, Warszawa
Dlaczego co piąta para w Polsce nie może mieć dziecka? Jak dobrze znaleźć przyczynę? Czy in vitro to jedyne rozwiązanie? O co chodzi z NaProtechnology?
Na te i inne pytania odpowie lek. Natalia Suszczewicz, Konsultant Medyczny NaProTechnology, Instruktor Modelu Creightona.
Zapraszamy na kolejne spotkanie z cyklu Twój czas, Twój wybór na temat: „NaProTechnology- czy można wyleczyć niepłodność?”, które odbędzie się 12 maja 2011 roku o godz. 19.00 w Pallotti Hostel na ul. Skaryszewskiej 12 w Warszawie.
Usłyszycie więcej na temat NaProTechnology- nowoczesnej metody leczenia niepłodności par małżeńskich i schorzeń kobiecych oraz troski o zdrowie prokreacyjne.
Organizatorem jest Katolickie Stowarzyszenie Młodzieży Archidiecezji Warszawskiej.
sobota, 9 kwietnia 2011
W 120 minut dookoła bioetyki - konferencja Soli Deo 11 kwietnia na WUM
ASK Soli Deo inauguruje nowy projekt na Warszawskim Uniwersytecie Medycznym - AKADEMIĘ BIOETYCZNĄ!Podczas comiesięcznych debat i konferencji spojrzymy na bioetykę w kompleksowy sposób: od in vitro, aborcji i antykoncepcji po zagadnienia eutanazji, transplantacji czy leczenia paliatywnego!
Na pierwszą konferencję "W 120 minut dookoła bioetyki " zaprosiliśmy abpa HENRYKA HOSERA – lekarza, misjonarza i biskupa. Dotkniemy istoty najważniejszych problemów bioetycznych, nie unikając trudnych i niejednoznacznych pytań. Rozmowę z abpem Hoserem poprowadzi Magdalena Korzekwa.
Co powinna zrobić kobieta, która poczęła dziecko w wyniku gwałtu? Antykoncepcja a AIDS. Gdzie kończy się granica uporczywej terapii? Dlaczego właściwie Kościół jest contra in vitro?
Jak się tam dostać? Jedziemy na Ochotę w stronę Okęcia z przystanku „Centrum” (auto
busy 175 i 512) - 7 przystanków do „Uniwersytet Medyczny”Patronat nad konferencją objęli m.in. Gość Niedzielny, Tygodnik Idziemy, Radio Warszawa, Portal Przeznaczeni.pl
Patronat honorowy nad projektem objął Ksiądz Kardynał Kazimierz Nycz
Zapraszamy!
Zobacz więcej: SoliDeo.pl
środa, 6 kwietnia 2011
In vitro - szansa czy pułapka? - spotkanie 14 kwietnia w Warszawie

Czym jest in vitro?
Czy jest to słuszna metoda leczenia niepłodności?
Czy są jakieś alternatywne metody?
Zapraszamy na kolejne spotkanie z cyklu Twój czas, Twój wybór.
Temat spotkania: „In vitro- szansa czy pułapka?”.
Spotkanie odbędzie się 14 kwietnia 2011 roku o godz. 19.30 w Pallotti Hostel w Warszawie, ul. Skaryszewska 12.
Poprowadzi je lek. Ewa Maria Prokop, absolwentka Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego.
"In vitro staje się metodą 'leczenia' niepłodności o coraz szerszym zastosowaniu. Słyszymy ciągle w mediach głosy 'za' i 'przeciw'. Jak jednak z medycznego punku widzenia wygląda ten zabieg? Mówi się o selekcji embrionów, ich zamrażaniu, sztucznej regulacji ilości płodów.
Z drugiej strony spotykamy głosy szczęśliwych rodzin, które doczekały się dziecka.
Czy in vitro jest szansą czy pułapką? Przedyskutujemy te aspekty w oparciu o dane naukowe. Czy dla niepłodnych katolików pragnących potomstwa są jakieś alternatywy?"
Lek. Ewa Maria Prokop
Gdzie:
Pallotti-Hostel, ul. Skaryszewska 12, Warszawa
http://www.pallotti-hostel
Dojazd:
przystanek: Aleja Zieleniecka, autobus 101, 123, 125, 135, 146, 147, 166, 509, 517; tramwaj 3, 7, 8, 22, 25, 26, 28
Organizator:
KSM Archidiecezji Warszawskiej
Patroni: Radio Warszawa, Przeznaczeni, Dla studenta, Studente.pl, Adonai
piątek, 4 marca 2011
Siedlce: sympozjum "In vitro i co dalej?" 5 marca 2011

W dniu 5 marca 2011 r. w Centrum Kultury i Sztuki w Siedlcach (ul. Bpa I. Świrskiego 31) odbędzie się Sympozjum "In vitro i co dalej?" , na które wszystkich serdecznie zapraszamy.
Sesja I
10:00 – 10:20 dr n. med. Adam Marcheluk (Mazowiecki Szpital Wojewódzki w Siedlcach), Przyczyny i leczenie niepłodności męskiej
10:20 – 10:40 lek. med. Józef Fąk (Szpital Powiatowy w Mińsku Mazowieckim), Przyczyny i leczenie niepłodności kobiet
10:40 – 11:00 prof. dr hab. n. med. Tadeusz Mazurczak (Instytut Matki i Dziecka w Warszawie), Techniki wspomaganego rozrodu a ryzyko medyczne i genetyczne
11:00 – 11:15 mgr Maria Jakimiuk (Stowarzyszenie Psychologów Chrześcijańskich), Psychiczne konsekwencje zapłodnienia in vitro
11:15 – 12:00 Przerwa na kawę
Sesja II
12:00 – 12:20 ks. prof. dr hab. Marian Machinek (Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie), Etyczny kontekst zapłodnienia in vitro
12:20 – 12:40 dr n. med. Jerzy Umiastowski, Zapłodnienie in vitro - pytania legislacyjne i etyczne
12:40 – 13:00 prof. dr hab. n. med. Bogdan Chazan (Szpital Ginekologiczno-Położniczy im. Świętej Rodziny w Warszawie), Położnictwo medycyną macierzyństwa czy medycyną rozrodu?
13:00 – 13:20 dr Maciej Barczentewicz (Macierzyństwo i Życie –Poradnia Specjalistyczna), Czym jest naprotechnologia
13:20 – 13:50 Panel dyskusyjny z udziałem prelegentów
13:50 – 14:00 Podsumowanie, J. E. Ks. Biskup Zbigniew Kiernikowski
Patronat Honorowy
J. E. Ks. Biskup Zbigniew Kiernikowski, Ordynariusz Siedlecki
Wojciech Kudelski, Prezydent Miasta Siedlce
Organizatorzy
Kuria Diecezjalna Siedlecka
Collegium Mazovia Innowacyjna Szkoła Wyższa w Siedlcach
Miejski Ośrodek Pomocy Rodzinie w Siedlcach
Centrum Kultury i Sztuki w Siedlcach
Patronat Medialny
Katolickie Radio Podlasie
Echo Katolickie
środa, 24 listopada 2010
Mówię in vitro "nie", ponieważ jestem genetykiem
Kiedy znani profesorowie przedstawiają naukowe argumenty przeciw in vitro, największe media albo ich wypowiedzi przemilczają, albo wpadają w histerię. Histeria polega na hałaśliwej próbie udowodnienia, że naukowiec nie ma prawa być przeciw in vitro. Ta druga reakcja dotknęła prof. Janusza Gadzinowskiego, kierownika Katedry i Kliniki Neonatologii Uniwersytetu Medycznego w Poznaniu. Profesor napisał przedtem list do parlamentarzystów, w którym zwrócił im uwagę, że sztucznemu zapłodnieniu częściej towarzyszą ciąże mnogie z ryzykiem przedwczesnego porodu, a poczęte in vitro dzieci są częściej dotknięte przez wady wrodzone.
Zamiast podjąć dyskusję na argumenty, poznańska „Gazeta Wyborcza” natychmiast zażądała wyjaśnień od przełożonego prof. Gadzinowskiego, jakim prawem naukowiec napisał coś takiego. Przestraszony rektor Uniwersytetu Medycznego zaczął tłumaczyć, że „profesor nie powinien firmować nazwą uczelni swoich prywatnych opinii”.
Rektor zapewnił też, że już sobie z profesorem Gadzinowskim porozmawiał. Krytycznie o profesorze wypowiedział się nawet, przyciskany przez gazetę... rzecznik wojewody wielkopolskiego, tak jakby znał się na medycynie lepiej niż profesor. Tymczasem gdy w 2008 r. profesorowie popierający in vitro wysyłali do Sejmu list „Stwórzmy nowoczesne państwo reprodukcyjne”, nikomu nie przeszkadzało, że w wolny sposób wyrażają swoje opinie.
A wśród podpisanych był też prof. Pawełczyk właśnie z UM w Poznaniu.
Więcej w artykule: Za in vitro zapłacą potomkowie , nauka.wiara.pl,
23.11.2010
Zobacz też: Słynny polski neonatolog popiera protest wobec in vitro
poniedziałek, 22 listopada 2010
Tylko 7,5% dzieci z zapłodnienia pozaustrojowego ma szansę się urodzić
„Nikogo nie powinno dziwić, że większość plemników i komórek jajowych nigdy nie zapoczątkuje nowego życia” – mówił na konferencji prasowej dr Robert W. Rebab, dyrektor wykonawczy ASRM. „Ale niezwykle ważne jest, aby zrozumieć, że połączenie komórek rozrodczych in vitro nie wystarcza, aby urodziło się dziecko. Zdecydowana większość zapłodnionych komórek jajowych nie rozwija się, nie staje się zarodkami. I tylko z niewielkiego odsetka powstałych embrionów wykształci się dojrzały do urodzenia płód. Takie dane pochodzą z laboratoriów sztucznego zapłodnienia”.
Badania efektywności zapłodnienia in vitro przeprowadzono w renomowanej klinice sztucznego rozrodu - Shady Grove Fertility Center w stanie Maryland (USA). Celem było określenie skuteczności procedur (uzyskanie embrionu, urodzenie dziecka) w odniesieniu do programu pozyskiwania komórek jajowych.
Źródło: Więcej ginie niż się rodzi, HLI, 15.11.2010
Dania rezygnuje z refundacji in vitro
Od przyszłego roku procedury sztucznego zapłodnienia nie będą podlegały refundacji z budżetu państwa. Do tej pory Fundusz Zdrowia zwracał pieniądze nawet za trzy próby. Teraz pary będą musiały płacić z własnej kieszeni.
Rząd wprowadził program oszczędnościowy. Likwidacja refundacji ma przynieść 200 milionów koron (ok. 100 mln złotych) oszczędności rocznie.
Dania ma jeden z najwyższych wskaźników urodzeń dzieci poczętych in vitro – ok. 8 – 10 % wszystkich urodzeń. Według ekspertów nowe prawo spowoduje, że rocznie na świat będzie przychodziło około tysiąca dzieci mniej.
Procedury in vitro są kosztowne, ale ich efektywność jest bardzo niska.
W najlepszych ośrodkach wynosi 28 - 31 % dla kobiet przed 35. rokiem życia i ok. 5 % w przypadku kobiet powyżej 40 roku życia.
Źródło: Rzeczpospolita opr.HLI 10.11.2010
piątek, 5 listopada 2010
Jutro konferencja w Bydgoszczy: "In vitro" - szansa czy zagrożenie ?

Zapraszamy Państwa na konferencję
„IN VITRO” - SZANSA, CZY ZAGROŻENIE?
Konferencja Naukowa
6 listopada 2010 r.
Sala Audytoryjna Collegium Medicum
Bydgoszcz, ul. Jagiellońska 13
Program:
10.00 Prof. dr hab. W. Sinkiewicz – otwarcie konferencji
10.10 Ks. prof. dr hab. Marian Machinek – Etyczne dylematy prokreacji
10.40 Prof. dr hab.n.med. Bogdan Chazan – Prawo czy etyka, medycyna czy weterynaria?
11.10 Dr. Tadeusz Wasilewski "Życie i godność każdej istoty ludzkiej a leczenie niepłodności małżeńskiej. In vitro czy naprotechnologia?"
11.40 Dr n. med. Jerzy Umiastowski – "Zapłodnienie in vitro - pytania legislacyjne i etyczne"
12.10 – 12.30 Przerwa
12.30 Red. dr Tomasz Terlikowski Metoda „in vitro” w świadomości i dyskusji społecznej.
13.00 – 13.50 Dyskusja panelowa z udziałem wykładowców, zaproszonych Gości i audytorium
Jakiej ustawy o in vitro potrzebujemy, a jaka jest możliwa?
– moderator red. dr Tomasz Terlikowski
13.50 – 14.00 Podsumowanie i zakończenie konferencji
Patronat konferencji
Prorektor d/s Collegium Medicum UMK prof. dr hab. Małgorzata Tafil-Klawe
Ordynariusz Diecezji Bydgoskiej J.E. ks. bp Jan Tyrawa
Prezes Bydgoskiej Izby Lekarskiej dr n. med. Stanisław Prywiński
Organizatorzy:
- Komisja Bioetyczna Bydgoskiej Izby Lekarskiej
- Zakład Filozofii Chrześcijańskiej UAM
- Fundacja „Wiatrak”
WSTĘP WOLNY !
czwartek, 4 listopada 2010
In vitro - wyższe ryzyko porażenia mózgowego u dziecka
Zespół naukowców z Uniwersytetu Aarhus zaobserwował, że u dzieci urodzonych dzięki zastosowaniu metody in vitro dwukrotnie częściej dochodzi do porażenia mózgowego. Lekarze stosujący techniki rozrodu wspomaganego uznali, że kwestia ta powinna być potraktowana poważnie.
Więcej: Potwierdzono wyższe ryzyko porażenia mózgowego u dzieci z in vitro, HLI, 03.11.2010
Materiał źródłowy: Jin Liang Zhu, Dorte Hvidtjørn, Olga Basso i in., “Parental infertility and cerebral palsy in children”, w: “Human Reproduction”, first published online November 2, 2010 doi:10.1093/humrep/deq206.
Mamo pomogę Ci
Zapraszamy do udostępniania informacji na temat nowego miejsca, gdzie kobiety mogą otrzymać pomoc prawną i psychologiczną. Jest to inicjaty...
-
Dzięki naprotechnologii 30 proc. par po nieudanych próbach in vitro zostaje rodzicami w sposób całkowicie naturalny, mimo faktu, że próby po...
-
Od naszych przyjaciół z USA otrzymaliśmy bardzo ważny apel, skierowany do każdego, kto potrafi się modlić. Oto on: Od Lorda Davida Altona w ...
-
Ryzyko poronienia wskutek amniopunkcji było znane od dawna, ale nowe badania przeprowadzone przez brytyjskich lekarzy wykazały, że zastoso...
